АҚЫЛДЫ ТЕХНОЛОГИЯЛАР: жасанды интеллект өмірімізді қалай өзгертуде?

Қазіргі қоғам ғылым мен технологияның қарқынды дамуына куә болып отыр. Соның ішінде жасанды интеллектке негізделген ақылды технологиялар адам өмірінің барлық саласына еніп, күнделікті тіршілігімізге елеулі ықпал етуде. Бұрын тек ғылыми зерттеулер мен қиял-ғажайып туындыларда ғана сөз болатын интеллектуалдық жүйелер бүгінде нақты өмірдің ажырамас бөлігіне айналды. Бұл құбылыс тек техникалық жаңалық қана емес, әлеуметтік, экономикалық және мәдени өзгерістердің де басты тетігі болып отыр.

Жасанды интеллект дегеніміз – компьютерлік жүйелердің деректерді талдау, үйрену, логикалық қорытынды жасау және белгілі бір шешім қабылдау қабілеті. Ол информатика, қолданбалы математика, статистика және нейробиология ғылымдарының тоғысында қалыптасты. Қазіргі кезде жасанды интеллект машиналық оқыту, терең нейрондық желілер, үлкен деректерді өңдеу секілді технологиялар арқылы дамып келеді. Мұндай жүйелер ақпаратты адамнан әлдеқайда жылдам өңдеп, күрделі процестерді жоғары дәлдікпен орындай алады.

Экономика саласында жасанды интеллект өндірістің тиімділігін арттыруда маңызды рөл атқаруда. Кәсіпорындарда автоматтандырылған басқару жүйелері енгізіліп, өндіріс процестері нақты деректерге сүйене отырып жоспарлануда. Ақылды алгоритмдер сұранысты алдын ала болжауға, ресурстарды үнемдеуге және шығынды азайтуға мүмкіндік береді. Бұл өнім сапасын арттырып қана қоймай, нарықтағы бәсекеге қабілеттілікті де күшейтеді.

Қаржы секторында жасанды интеллект тәуекелдерді бағалау, клиенттердің төлем қабілетін анықтау, алаяқтық әрекеттерді дер кезінде байқау үшін кеңінен қолданылуда. Мұндай технологиялар қаржы тұрақтылығын сақтауға және экономикалық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге ықпал етеді. Ақпаратты жедел талдау мүмкіндігі басқарушылық шешімдердің сапасын арттырып отыр.

Білім беру саласында ақылды технологиялар оқыту үдерісін жаңа деңгейге көтеруде. Сандық білім беру платформалары оқушының жеке қабілеті мен оқу қарқынына сай тапсырмалар ұсынып, білімді меңгеруді жеңілдетеді. Оқу нәтижелерін автоматты түрде талдау мұғалімнің жұмысын жүйелеп, уақытын үнемдейді. Дегенмен, технология қаншалықты дамығанымен, ұстаздың тәрбиелік, бағыт-бағдар беруші рөлі өзгермейді. Білім берудегі басты құндылық – адам мен адам арасындағы тірі қарым-қатынас.

Медицина саласында жасанды интеллекттің қолданылуы ерекше маңызға ие. Интеллектуалдық жүйелер медициналық бейнелерді талдау арқылы ауруларды ерте кезеңде анықтауға көмектеседі. Бұл диагноз қоюдың дәлдігін арттырып, емдеу тиімділігін жақсартады. Қашықтан бақылау құрылғылары мен телемедицина мүмкіндіктері шалғай елді мекендердегі тұрғындарға сапалы медициналық қызмет алуға жол ашып отыр.

Күнделікті тұрмыста да жасанды интеллект көзге байқалмай қызмет етуде. Ұялы телефондардағы дауыстық көмекшілер, интернеттегі іздеу жүйелері, әлеуметтік желілердегі ұсыныс алгоритмдері – осының айқын дәлелі. Ақылды үй жүйелері тұрмыстық қауіпсіздікті қамтамасыз етіп, энергияны үнемдеуге мүмкіндік береді. Навигациялық жүйелер жол қозғалысын талдап, тиімді бағыт ұсына отырып, уақытты үнемдеуге көмектеседі.

Сонымен қатар, жасанды интеллекттің қарқынды дамуы белгілі бір қауіптер мен алаңдаушылықтарды да туындатып отыр. Кейбір мамандықтардың жойылу қаупі, жеке деректердің қорғалуы, технологияға шамадан тыс тәуелділік сияқты мәселелер қоғам назарынан тыс қалмауы тиіс. Осыған байланысты жасанды интеллектті қолдануда құқықтық және этикалық нормаларды сақтау, адам мүддесін бірінші орынға қою аса маңызды.

Алдағы уақытта жасанды интеллекттің ықпалы одан әрі арта түсетіні сөзсіз. Ғылыми қауымдастық бұл технологияны жетілдірумен қатар, оны жауапкершілікпен пайдаланудың жолдарын да қарастыруда. Себебі кез келген технологияның түпкі мақсаты – адамға қызмет ету, оның мүмкіндігін кеңейту.

Қорытындылай айтқанда, жасанды интеллект – қазіргі заманның басты жетістіктерінің бірі. Оны орынды әрі саналы пайдалану арқылы қоғамның дамуына, білім мен ғылымның өркендеуіне, адам өмірінің сапасын арттыруға мүмкіндік мол. Ақылды технологиялардың шынайы құндылығы да осында.

Гүлнұр НҰРМАҒАНБЕТОВА,
арнайы пән оқытушысы